Like A Prayer

Madonna

  • Madonna, właśc. Madonna Louise Veronica Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska artystka wokalistka, kompozytorka, autorka tekstów, producentka muzyki i filmów, tancerka, aktorka filmowa i teatralna, reżyserka, scenarzystka, pisarka, projektantka mody, właścicielka międzynarodowej sieci siłowni, wydawca, bizneswoman, przedsiębiorca i filantrop. Pod koniec lat 70. przeniosła się z rodzinnego miasta do Nowego Jorku w celu rozpoczęcia kariery tancerki nowoczesnej, jednak tam ukierunkowała się na muzykę. Początkowo grała w zespołach, a potem rozpoczęła karierę solową, w 1983 roku wydając debiutancki album Madonna. Kolejne jej płyty spotykały się z olbrzymim sukcesem komercyjnym i wysokimi wynikami sprzedaży, a single stawały się przebojami. Artystka wpłynęła nie tylko na rozwój muzyki popowej, ale i mody oraz pojęć koncertu i teledysku, stając się ikoną popkultury; zasłynęła ze skandali na tle seksualnym i religijnym. Upowszechniła model piosenkarki łączącej muzykę z wizerunkiem scenicznym oraz gwiazdy-businesswoman. Jej kariera i sukcesy trwają nieprzerwanie do dziś, a sama Madonna nazywana jest „królową popu”.

    Artystka wystąpiła w wielu filmach, grając zarówno pierwszoplanowe, jak i dalsze role. Zazwyczaj jej kreacje spotykały się z negatywnym odbiorem ze strony krytyków, choć jedna z nich, tytułowa w musicalu Evita (1996), przyniosła jej Złoty Glob w kategorii najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu. W 2008 artystka zadebiutowała filmem Mądrość i seks w roli reżyserki i scenarzystki. Na początku lat 90. założyła koncern Maverick, obecnie podległy korporacji Time Warner, a kilkanaście lat później fundację Raising Malawi, poza tym na rynku ukazywały i ukazują się liczne produkty sygnowane jej nazwiskiem. Od 2003 do 2009 pojawiały się kolejne książki dla dzieci autorstwa piosenkarki. Przez całą jej karierę obiektem zainteresowania mediów jest życie prywatne Madonny, która była dwukrotnie zamężna, najpierw z aktorem Seanem Pennem (1985–1989), a później z reżyserem Guyem Ritchie (2000–2008). Ma czwórkę dzieci: dwójkę biologicznych, urodzonych w 1996 i 2000 roku, oraz dwójkę adoptowanych z Malawi w latach 2006 i 2009.

    Szacuje się, że do dziś Madonna sprzedała około 300 milionów nagrań, co stanowi jeden z najwyższych wyników w historii muzyki rozrywkowej i najwyższy spośród artystów płci żeńskiej. W 2008 została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, a w 2012 wystąpiła w przerwie meczu Super Bowl XLVI, który odniósł najwyższy wynik oglądalności w historii amerykańskiej telewizji. Jej trasy koncertowe należą do światowej czołówki w kwestiach sprzedaży biletów i dochodów pieniężnych. Jest laureatką dziesiątek nagród, w tym siedmiu Grammy, dwóch Złotych Globów i dwudziestu MTV Video Music Awards (w przypadku tych ostatnich jest to najwyższy wynik spośród wszystkich wykonawców). Madonna wywarła olbrzymi wpływ na inne piosenkarki popowe, a przez całą karierę wyznaczała trendy w różnych dziedzinach popkultury.

    Młodość

    Madonna Louise Ciccone (trzecie imię przyjęte podczas bierzmowania: Veronica.

    Rodzina przeniosła się na Thors Street w Pontiac, mieście-satelicie Detroit. Przy tej ulicy jedna trzecia mieszkańców była białoskóra, jedna trzecia – czarnoskóra, a kolejna jedna trzecia składała się z Meksykanów. Silvio i Madonna chcieli wykształcić w swoich dzieciach tolerancję rasową. Naprzeciwko osiedla znajdowało się wielkie pole, na którym w 1975 otwarto stadion Pontiac Silverdome (Madonna dała na nim w 1987 koncert). Silvio pracował w przemyśle zbrojeniowym, projektował mechanizmy spustowe i celowniki laserowe, najpierw dla Chrysler, a potem dla General Motors. Rodzice Madonny pokładali dużo sił w rzymskokatolickie wychowanie dzieci. 1 grudnia 1963, w wieku trzydziestu lat, na raka piersi zmarła matka przyszłej piosenkarki mającej wówczas pięć lat.

    Madonna uczęszczała do katolickich szkół podstawowych imieniem św. Franciszka i Andrzeja, gimnazjum West Middle School i szkoły średniej Rochester Adams High School. Choć zdobywała świetne wyniki w nauce, była nielubiana ze względu na niekonwencjonalne zachowania, takie jak pokazywanie chłopcom bielizny.

    Działalność artystyczna

    1978–1983: Kariera w Nowym Jorku i pierwszy album (Madonna)

    W Nowym Jorku Madonna starała się rozwinąć karierę w tańcu nowoczesnym. Choć już na początku pobytu w tym mieście tańczyła dla Pearl Lang, to w celu zarabiania pieniędzy zatrudniała się w zawodach niepowiązanych ze sztuką. Była szatniarką w rosyjskiej herbaciarni przy West 57th Street oraz kelnerką w Burger King i Dunkin' Donuts. Brała udział w opublikowanych u szczytu jej sławy rozbieranych sesjach zdjęciowych, zarabiając sto dolarów dziennie, a w 1979 zagrała jedną z głównych ról w niskobudżetowym filmie A Certain Sacrifice wyreżyserowanym przez Stephena Jona Lewickiego. Jego premiera odbyła się dopiero w 1985. Pewnego razu, późną nocą, padła ofiarą przemocy seksualnej – dwóch mężczyzn zmusiło ją do wykonania im fellatio pod groźbą zabójstwa, trzymając przy szyi Madonny nóż. W 1979 występowała jako tancerka u boku francuskiego gwiazdora disco Patricka Hernandeza podczas jego paryskiej rewii. Madonna zamieszkała na kilka miesięcy w Paryżu, gdzie dwaj producenci chcieli uczynić z niej francuską gwiazdę. Ta jednak postanowiła wrócić do Nowego Jorku, gdzie poznała Dana Gilroya, z którym założyła punkowo-popowy zespół Breakfast Club. Grała w nim na perkusji i gitarze, a potem przejęła rolę wokalistki, po czym opuściła grupę i wraz ze Stephenem Brayem założyła kolejny zespół. Po licznych zmianach jego nazwy stanęło na Emmy. W tym samym czasie Madonna poznała Camille Barbone, która chciała zostać jej menedżerką kosztem rozstania z Emmy. Piosenkarka przystała na te warunki i zaczęła wspólnie z Brayem pisać piosenki, a potem je nagrywać.

    W 1982 Madonna samodzielnie napisała utwór "Everybody", który puściła didżejowi Markowi Kaminsowi pracującemu w jednym z najmodniejszych klubów na Manhattanie, Danceterii. Mężczyzna był zachwycony piosenką i zaaranżował spotkanie Madonny z Seymourem Steinem, prezesem wytwórni płytowej Sire Records podległej Warner Bros. Records. Ten postanowił podpisać z nią warty pięć tysięcy dolarów kontrakt na wydanie dwóch singli. Ukazały się na nich piosenki "Everybody" (październik 1982) i "Burning Up" (marzec 1983), które nie odniosły sukcesu na listach przebojów, ale były chętnie grane w klubach, dzięki czemu dotarły do trzeciej pozycji notowania Hot Dance Club Songs przygotowywanej przez prestiżowy magazyn „Billboard”.

    W lipcu 1983 został wydany debiutancki album artystki zatytułowany Madonna. Znalazło się na nim osiem utworów (w tym "Everybody" i "Burning Up") nagranych w Sigma Sound Studios w stylach takich jak dance-pop, post-disco i pop rock z wykorzystaniem nowoczesnych syntezatorów.

    Sam album Madonna zadebiutował na liście najlepiej sprzedających się albumów w USA, Top 200 magazynu „Billboard”, dopiero w listopadzie 1983 (cztery miesiące po premierze) na pozycji sto dwudziestej trzeciej.

    1984–1985: Światowy fenomen (Like a Virgin, pierwsze filmy i trasa koncertowa)

    Prace nad drugim albumem studyjnym Madonny rozpoczęły się niedługo po premierze debiutanckiego. Piosenkarka chciała wnieść swój wkład w produkcję materiału, jednak przedstawiciele wytwórni nie wyrazili na to zgody. Wyznaczyli do tego zadania Nile'a Rodgersa, znanego z produkcji wydanego w kwietniu 1983 albumu Let's Dance Davida Bowiego – jego do dziś najlepiej sprzedającego się wydawnictwa.

    Rozpoznawalność Madonny rosła w dużym stopniu dzięki telewizji MTV, która chętnie emitowała jej teledyski. We wrześniu 1984 w prestiżowym nowojorskim teatrze Radio City Music Hall odbyła się pierwsza gala rozdania nagród MTV Video Music Awards za najlepsze wideoklipy ostatniego roku, transmitowana w całych Stanach przez MTV.

    Wraz z wydaniem albumu Like a Virgin rozpoczął się globalny fenomen Madonny. Niedługo po premierze Stephen Holden z „The New York Times” napisał: „Miesiąc przed Bożym Narodzeniem drugi album Madonny, Like a Virgin, sprzedał się już w ponad dwóch milionach kopii. Nastolatkowie stali w kolejkach w celu zakupienia go zupełnie tak, jak w późnych latach 60. stali w nich ich rodzice, by kupić płyty Beatlesów”.

    W 1985 roku ukazały się dwa filmy z udziałem Madonny. Pierwszy z nich, Vision Quest (w niektórych regionach świata zatytułowany Crazy for You, w Polsce: Zwariowałem dla ciebie), ukazał się w lutym. Madonna zagrała w nim rolę cameo piosenkarki w klubie, ponadto nagrała na potrzeby filmu dwa utwory, które zostały wyprodukowane przez Johna Beniteza (producenta albumu Madonna) i znalazły się na ścieżce dźwiękowej wydanej przez Geffen Records.

    W kwietniu 1985 rozpoczęła się pierwsza trasa koncertowa Madonny, The Virgin Tour, która potrwała do czerwca i objęła 40 koncertów w 27 miastach Stanów Zjednoczonych i kanadyjskim Toronto.

    1986–1989: Międzynarodowe sukcesy (True Blue, światowa trasa i Like a Prayer)

    Jeszcze w 1985 roku Madonna rozpoczęła prace nad swoim kolejnym albumem, tym razem zajmując się także produkcją materiału i współtworząc wszystkie utwory. Spośród dziewięciu piosenek, które ostatecznie wydano, trzy wyprodukowała ze Stephenem Brayem, pięć z Patrickiem Leonardem (dyrektorem muzycznym trasy The Virgin Tour), a jedną z nimi oboma.

    Równie duży sukces odniosło pięć singli promujących True Blue, kolejno: "Live to Tell", "Papa Don't Preach", "True Blue", "Open Your Heart" i "La Isla Bonita". Wszystkie dotarły do pierwszech piątek list Hot 100 „Billboardu” i UK Singles Chart, w tym po trzy (ale różne) do miejsc pierwszych.

    Między lipcem a wrześniem 1987 Madonna dała niemal czterdzieści koncertów w ramach swojej pierwszej światowej trasy, Who's That Girl World Tour. Piosenkarka występowała w większości na stadionach, najpierw pojawiając się w dwóch miastach Japonii, później w siedemnastu w Stanach i dwóch w Kanadzie, a ostatecznie w ośmiu w Europie.

    Na początku 1989 roku artystka podpisała z PepsiCo umowę zobowiązującą ją do reklamowania napoju Pepsi, a spółkę do sponsorowania jej kolejnej trasy koncertowej. Międzynarodową premierę reklamy telewizyjnej z udziałem piosenkarki oglądało ćwierć miliarda ludzi na całym świecie.

    W marcu ukazał się czwarty album studyjny Madonny, Like a Prayer.

    1990–1991: Szczyt popularności ("Vogue", Blond Ambition Tour i The Immaculate Collection)

    W czerwcu 1990 odbyła się premiera filmu Dick Tracy będącego adaptacją komiksów z udziałem tytułowego detektywa. Reżyserią, produkcją i wcieleniem się w główną rolę zajął się Warren Beatty, ówczesny partner Madonny, która zagrała jedną z drugoplanowych ról. Kryminał zdobył pozytywne recenzje i odniósł sukces komercyjny, przynosząc dochód prawie 163 milionów dolarów.

    Między kwietniem a sierpniem 1990 Madonna dała niemal sześćdziesiąt koncertów w Japonii, Stanach, Kanadzie i siedmiu krajach Europy w ramach swojej kolejnej trasy, Blond Ambition World Tour.

    W listopadzie na rynku pojawiła się składanka największych przebojów Madonny, The Immaculate Collection, na której obok kilkunastu hitów z lat 1982–1990 znalazły się dwie premierowe piosenki: "Justify My Love" i "Rescue Me".

    W marcu 1991 Madonna zaśpiewała na 63. ceremonii wręczenia Oscarów utwór "Sooner or Later" z filmu Dick Tracy i albumu I'm Breathless. Tego samego wieczoru jego autor, Stephen Sondheim, został nagrodzony za "Sooner or Later" Nagrodą Akademii Filmowej w kategorii najlepsza oryginalna piosenka filmowa, a odpowiednie osoby zdobyły statuetki za dyrekcję artystyczną i charakteryzację w filmie Dick Tracy.

    1992–1997: Spadek popularności i duży sukces filmowy (Sex, Erotica, Bedtime Stories i Evita)

    W kwietniu 1992 Madonna z dwoma wspólnikami założyła spółkę Maverick podległą korporacji Time Warner. Jej działalność rozłożono na kilka działów, między innymi filmowy, książkowy i muzyczny. Równocześnie Madonna podpisała z wytwórnią płytową Maverick Records kontrakt na nagranie siedmiu albumów, za które miała zarobić po 5 milionów dolarów plus ćwierć dochodu ze sprzedaży. Za samo podpisanie umowy dostała 60 milionów dolarów i stała się tym samym najlepiej zarabiającą piosenkarką w historii.

    Sukcesowi komercyjnemu Seksu towarzyszyła umiarkowana sprzedaż Erotiki. W trzy dni rozszedł się pełny nakład książki – 1,5 miliona egzemplarzy.

    Mimo krytyki wobec Madonny, jaka pojawiła się po wydaniu tej płyty i książki Sex, sukces odniosła trasa koncertowa The Girlie Show World Tour. Niemal 40 widowisk odbyło się między wrześniem a grudniem 1993 w Londynie, Paryżu, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Japonii i miejscach, gdzie Madonna nie występowała jeszcze nigdy wcześniej: Izraelu, Turcji, krajach Ameryki Środkowej i Południowej oraz Australii.

    W październiku ukazał się szósty album studyjny Madonny, Bedtime Stories, na którym artystka połączyła pop z R&B i soulem, a w tekstach poruszyła temat miłości pełnej smutku. Nad materiałem pracowała z popularnymi wówczas autorami i producentami: Dallasem Austinem, Babyfacem, Dave'em Hallem i Nellee Hooperem.

    W grudniu 1996 odbyła się premiera filmu muzycznego Evita w reżyserii Alana Parkera, w którym Madonna zagrała główną rolę.

    1998–2002: Powrót na szczyt (Ray of Light i Music)

    Narodziny córki Madonny oraz jej zainteresowanie Kabałą i mistycyzmem Bliskiego Wschodu wpłynęły na zmiany w życiu piosenkarki, które stanowiły inspirację przy tworzeniu kolejnego albumu studyjnego.

    Ray of Light był nie tylko sukcesem artystycznym, ale – pierwszym od lat tak dużym w karierze Madonny – komercyjnym. Już po kilkunastu dniach sprzedał się w trzech milionach egzemplarzy na świecie.

    Na rok 1999 Madonna zaplanowała trasę koncertową, jednak zrezygnowała z tego pomysłu na rzecz kolejnego projektu filmowego.

    Premiera albumu Music odbyła się we wrześniu 2000.

    Wiosną 2001 roku Madonna rozpoczęła prace nad swoją pierwszą od ośmiu lat trasą koncertową, Drowned World Tour.

    2003–2006: Ukierunkowanie się na Europę (American Life, debiut pisarski i Confessions on a Dance Floor)

    Wiosną 2003 ukazał się kolejny album studyjny Madonny, American Life, wyprodukowany w całości przez nią i Mirwaisa Ahmadzaï (producenta Music).

    W kwietniu został wyemitowany odcinek sitcomu Will & Grace z gościnnym udziałem Madonny.

    Po problemach w 2004 roku Madonna opuściła wytwórnię Maverick Records, którą sama założyła kilkanaście lat wcześniej; mimo to nadal nagrywała dla Warner Bros. Od maja do września piosenkarka odbyła kolejną trasę koncertową, Re-Invention World Tour, która objęła 56 widowisk w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i pięciu państwach Europy. Ponad 62 tysiące ludzi zebrało się na placu przy zamku w Slane, gdzie Madonna dała swój pierwszy w karierze koncert w Irlandii. Ponadto sprzedano ponad 73 tysiące biletów na dwa występy na stadionie GelreDome w Holandii, 88 tysiące na sześć widowisk w Madison Square Garden i niemal 80 tysięcy na koncerty w Londynie. Re-Invention World Tour przyniosła 125 milionów dolarów, co czyni ją najbardziej dochodową trasą 2004 roku. Na scenie Madonna prezentowała przede wszystkim swoje największe przeboje, ale także piosenki z American Life i cover "Imagine" Johna Lennona. Za kulisami trasy powstał film dokumentalny Sekrety Madonny nawiązujący do słynnego W łóżku z Madonną z 1990 roku. Produkcja z 2004 nie była jednak filmem kinowym; została premierowo wyemitowana przez MTV, a w 2006 wydana na DVD w zestawie z pierwszym w karierze artystki koncertowym CD, I'm Going to Tell You a Secret. W 2005 roku Madonna dała dwa charytatywne występy – w styczniu zaśpiewała "Imagine" podczas telethonu na rzecz ofiar tsunami na Oceanie Indyjskim, a w lipcu była gwiazdą koncertu Live 8, który odbył się w londyńskim Hyde Parku. Live 8 objął równocześnie kilka widowisk na całym świecie i zgromadził największe gwiazdy muzyki, a jego celem było zwrócenie uwagi na problemy biednych krajów.

    Nad kolejnym albumem Madonna pracowała wraz ze Stuartem Pricem, dyrektorem muzycznym jej dwóch poprzednich tras. Materiał powstawał w jego domowym studio w Londynie, gdzie znajdowały się płyty gwiazd lat 70. i 80. Słuchając ich, duet postanowił połączyć disco i pop charakterystyczne dla tamtych lat ze współczesną muzyką EDM, a w ich piosenkach pojawiły się sample między innymi z przebojów ABBY, Donny Summer i Depeche Mode. W tekstach Madonna podjęła się tematów zabawy na parkiecie, zauroczenia, ale także spraw osobistych. Płyta zatytułowana Confessions on a Dance Floor ukazała się w listopadzie 2005, a jej promocji towarzyszył spójny wizerunek artystki, inspirowany dyskotekami i modą lat 80. Album odniósł potężny sukces zwłaszcza w Europie, docierając do pierwszych miejsc w aż 40 państwach na świecie (wcześniej nie udało się żadnemu innemu wydawnictwu muzycznemu) i sprzedając się w 12 milionach egzemplarzy (w tym tylko w niecałych 2 milionach w Stanach Zjednoczonych). Płyta pokryła się poczwórną platyną w Wielkiej Brytanii, pojedynczą w ojczyźnie Madonny i diamentem we Francji. Pierwszy promujący ją singel, "Hung Up", był numerem jeden w ponad 40 krajach, co także stanowi rekord, i jest największym klubowym przebojem pierwszej dekady XXI wieku w Stanach (mimo to dotarł tylko do siódmej pozycji na Hot 100). Wideoklip do utworu przyniósł Madonnie pięć nominacji do MTV Video Music Awards, między innymi za teledysk roku. Kolejny singel, "Sorry", także odniósł duży sukces na całym świecie (poza Stanami), docierając do pierwszych miejsc między innymi na listach brytyjskiej i ogólnoeuropejskiej. W 2006 roku piosenkarka odebrała nagrodę Grammy w kategorii najlepszy album taneczny lub elektroniczny, a także Brit dla najlepszej artystki międzynarodowej.

    W ramach promocji Confessions on a Dance Floor Madonna dała serię klubowych koncertów, między innymi w londyńskim Koko, gdzie ponad dwadzieścia lat wcześniej dała swój pierwszy w karierze występ na terenie Wielkiej Brytanii. Ponadto zaśpiewała "Hung Up" na galach MTV Europe Music Awards 2005 i Grammy Awards 2006, była gwiazdą festiwalu Coachella, a w maju wyruszyła w trasę Confessions Tour. Potrwała ona do września i objęła Stany Zjednoczone, Kanadę, osiem państw europejskich i Japonię, do której Madonna powróciła po trzynastu latach. W kilku miastach na Starym Kontynencie artystka zagrała na dużych stadionach piłkarskich, między innymi Stadio Olimpico w Rzymie i Millennium Stadium w Cardiff. Wszystkie 60 występów przyniosło 194 miliony dolarów z 1,2 miliona sprzedanych biletów, dzięki czemu Madonna pobiła rekord najbardziej dochodowej trasy, w jaką kiedykolwiek wyruszyła kobieta. Skandal wywołało wykonanie piosenki "Live to Tell", podczas którego piosenkarka śpiewała w koronie cierniowej zawieszona na potężnym krzyżu. Artystka spotkała się z krytyką środowisk religijnych, między innymi Watykanu, co zachęciło ją do wystosowania oświadczenia, w którym zarzekła się, że nie ma na celu obrazić chrześcijan, ale zwrócić uwagę na problemy w Afryce (na telebimie w trakcie występu pojawiały się zdjęcia i dane dotyczące epidemii AIDS wśród afrykańskich dzieci). W 2006 roku Madonna nawiązała współpracę z siecią sklepów H&M i zaprojektowała własną kolekcję ubrań dla kobiet. W 2007 ukazał się album DVD/CD Confessions Tour zawierający zapis koncertu w Wembley Arenie. Wydawnictwo sprzedało się w nakładzie co najmniej 1,2 miliona kopii, a także przyniosło artystce Grammy dla najlepszego teledysku długometrażowego.

    2007–2010: Madonna–przedsiębiorca (Live Nation, Hard Candy i Sticky & Sweet Tour)

    W 2007 Madonna wydała charytatywny singel "Hey You", który w pierwszym tygodniu sprzedaży cyfrowej był dostępny bez odpłat. Później artystka pojawiła się podczas londyńskiego koncertu z serii Live Earth, gdzie wykonała kilka swoich utworów, w tym "Hey You".

    W kwietniu 2008 ukazał się jedenasty album studyjny Madonny, Hard Candy. Połączył on w sobie style takie jak pop, R&B, hip hop i dance, z kolei teksty były dla artystki autobiograficzne. Tworząc płytę, piosenkarka współpracowała m.in. z Justinem Timberlakiem, Timbalandem, Pharrellem Williamsem i Danją.

    W sierpniu 2008 artystka wyruszyła w światową trasę koncertową Sticky & Sweet Tour, w ramach której do końca roku zagrała koncerty w Europie, Ameryce Północnej i Południowej. Do tego etapu, który planowano za finalny, trasa zarobiła 280 milionów dolarów, pobijając ustanowiony wcześniej przez Confessions Tour rekord najbardziej dochodowej trasy koncertowej solowego artysty w historii.

    Moje życie z Madonną, książka brata artystki, Christophera Ciccone, zadebiutowała na drugim miejscu listy bestsellerów The New York Times.

    W styczniu 2010 Madonna wykonała "Like a Prayer" podczas koncertu charytatywnego Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief.

    Od 2011: Ostatnie sukcesy (Super Bowl i MDNA)

    W 2009 rozpoczęto pracę nad filmem W.E., który Madonny wyreżyserowała, współprodukowała i wraz z Alekiem Keshisianem napisała (mężczyzna wyreżyserował film W łóżku z Madonną z 1991 i dwa teledyski artystki, z 1992 i 1994 roku). Produkcją zajęło się studio Semtex Girls, założone przez Madonnę w 2006. Film ukazuje historię romansu angielskiego króla Edwarda VIII z Wallis Simpson, dla której monarcha postanowił abdykować.

    Madonna podpisała kontrakt z wytwórnią Interscope Records, zobowiązujący ją do wydania trzech albumów.

    W marcu 2012 został wydany dwunasty album studyjny Madonny, MDNA. Artystka pracowała nad nim głównie z Williamem Orbitem, producentem Ray of Light (1998) i kilku jej późniejszych nagrań, a także francuskim DJ-em Martinem Solveigem.

    W kwietniu 2012 r. artystka zadebiutowała ze swoją kolejną autorską marką "Truth or dare", wprowadzając na rynek najpierw perfumy, a następnie kolekcję butów i bielizny.

    W maju 2013 r. Madonna otrzymała nagrodę Billboard Music Award za najbardziej dochodową trasę roku, która przyniosła jej 305 mln dolarów zysku.

    We wrześniu odbyła się premiera krótkometrażowego filmu Madonny "Secret Project Revolution", zrealizowanego wspólnie z fotografem mody Stevenem Kleinem, będącego artystycznym manifestem w obronie praw człowieka. Tym samym Madonna rozpoczęła globalną akcję pod nazwą "Art For Freedom".

    Styl muzyczny

    Muzyka Madonny była wielokrotnie analizowana przez profesjonalistów. Robert M. Grant, autor Contemporary Strategy Analysis (2005), skomentował, że powodem sukcesu artystki nie jest „naturalny talent. Jej talenty w rolach wokalistki, muzyka, tancerki, autorki tekstów czy aktorki zdają się być skromne”.

    Melodie i wokale

    Na debiutanckim albumie artystki, Madonna (1983), wokalne umiejętności i artystyczność Madonny nie były do końca uformowane. Jej głos i teksty porównywane były do gwiazd popu takich jak Paula Abdul, Debbie Gibson czy Taylor Dayne.

    Wraz z albumem Like a Prayer (1989), Madonna weszła w nową fazę muzyczną. Na płycie znalazły się żywe utwory, w których pojawiły się odniesienia do stylów takich jak R&B, dance czy gospel.

    Teksty

    Według Freyi Jarman-Ivens, talent Madonny do hooków i tekstów pozwala trafiać do publiczności, nawet bez samej muzyki. Za przykład, Freya cytuje tekst z utworu "Into the Groove" (1985): „Live out your fantasy here with me, just let the music set you free; Touch my body, and move in time, now I know you're mine” („Żyj swoją fantazją, tu ze mną, pozwól muzyce cię wyzwolić; Dotknij mego ciała, przenieś się w czasie, teraz wiesz, że jesteś mój”).

    Teledyski

    Autorzy The Madonna Companion, biografowie Allen Metz i Carol Benson, zwrócili uwagę na fakt, że nikt inny nie używał dziedziny teledysku i telewizji MTV aż tak mocno do podniesienia swojej popularności, jak Madonna.

    Koncerty

    Koncerty Madonny uważane są powszechnie za widowiska na wysokim poziomie.

    Dziedzictwo

    Według magazynu Rolling Stone, Madonna jest „jednym z największych artystów popowych w historii”.

    Przez całą karierę, Madonna znana była ze zmian wizerunku (również muzycznie), prezentowanych przy wydaniu i promocjach nowych albumów. Dostała dzięki temu przydomek królowej reinwencji (powrotów po okresie zapomnienia).

    Przez całą swoją karierę Madonna inspirowała innych artystów. Mary Cross napisała w swojej książce Madonna: A Biography: „Jej wpływ na muzykę pop jest niezaprzeczalny i dalekosiężny. Nowe ikony popu, od Nelly Furtado i Shakiry do Gwen Stefani i Christiny Aguilery (nie zapominając o Britney Spears) zawdzięczają Madonnie szablon prowokacyjnej i seksownej kobiety emanującej siłą swej płci w wizerunku, muzyce i tekstach”.

    Madonna otrzymała też uznanie jako wzorowy przykład businesswoman, „zdobywając taką kontrolę nad swoimi finansami, o jaką kobiety biły się w tym przemyśle od dawien dawna” i zarabiając aż 1,2 miliardy dolarów przez pierwszą dekadę kariery.

    Twórczość

    Dyskografia

    • 1983: Madonna
    • 1984: Like a Virgin
    • 1986: True Blue
    • 1989: Like a Prayer
    • 1992: Erotica
    • 1994: Bedtime Stories
    • 1998: Ray of Light
    • 2000: Music
    • 2003: American Life
    • 2005: Confessions on a Dance Floor
    • 2008: Hard Candy
    • 2012: MDNA

    Filmografia

    • 1979: A Certain Sacrifice
    • 1985: Zwariowałem dla ciebie
    • 1985: Rozpaczliwie poszukując Susan
    • 1986: Niespodzianka z Szanghaju
    • 1987: Kim jest ta dziewczyna?
    • 1989: Ogary Broadwayu
    • 1990: Dick Tracy
    • 1991: W łóżku z Madonną
    • 1992: Cienie we mgle
    • 1992: Ich własna liga
    • 1993: Sidła miłości
    • 1993: Niebezpieczna gra
    • 1995: Brooklyn Boogie
    • 1995: Cztery pokoje
    • 1996: Dziewczyna nr 6
    • 1996: Evita
    • 2000: Układ prawie idealny
    • 2001: Star
    • 2002: Rejs w nieznane
    • 2002: Śmierć nadejdzie jutro
    • 2003: Will & Grace (serial, jeden odcinek)
    • 2005: Sekrety Madonny
    • 2006: Artur i Minimki (dubbing)
    • 2008: Jestem, bo jesteśmy
    • 2008: Taka jestem. Britney Spears

    Książki

    • 1992: Sex
    • 2003: Angielskie różyczki
    • 2003: Jabłka Pana Peabody'ego
    • 2004: Jakub i siedmiu złodziei
    • 2004: The Adventures of Abdi
    • 2005: Lotsa de Casha
    • 2006–2009: seria The English Roses

    Trasy koncertowe

    • 1985: The Virgin Tour
    • 1987: Who's That Girl World Tour
    • 1990: Blond Ambition World Tour
    • 1993: The Girlie Show World Tour
    • 2001: Drowned World Tour
    • 2004: Re-Invention World Tour
    • 2006: Confessions Tour
    • 2008–2009: Sticky & Sweet Tour
    • 2012: MDNA Tour

    Bibliografia

    1. Alan Axelrod: One thousand one people who made America. National Geographic Books, 2007. ISBN 9781426200526.
    2. Mark Bego: Madonna: Blonde Ambition. Cooper Square Press, 2000. ISBN 9780815410515.
    3. David A. Bohem: Guinness Book of World Records 1990. Sterling Publications, 1990. ISBN 0806957913.
    4. Shmuel Boteach: Hating women: America's hostile campaign against the fairer sex. HarperCollins, 2005. ISBN 9780060781224.
    5. Nathan Brackett, Christian Hoard: The New Rolling Stone Album Guide. Simon & Schuster, 2004. ISBN 0743201698.
    6. Fred Bronson: The Billboard Book of Number 1 Hits. Billboard books, 2003. ISBN 0823076776.
    7. Christopher Ciccone: Moje życie z Madonną. Simon Spotlight Entertainment, 2008. ISBN 1416587624.
    8. Nicole Claro: Madonna. Chelsea House Publishers, 1994. ISBN 978-0-7910-2330-3. (ang.)
    9. Carol Clerk: Madonnastyle. Omnibus Press, 2002. ISBN 0-7119-8874-9.
    10. Mary Cross: Madonna: A Biography. Greenwood Publishing Group, 2007. ISBN 0313338116.
    11. Daryl Easlea, Eddi Fiegel: Madonna: Królowa muzyki pop. Outline Press Ltd., 2012. ISBN 9788376420523.
    12. Stephen Thomas Erlewine, Vladimir Bogdanov, Chris Woodstra: All music guide to rock: the definitive guide to rock, pop, and soul. Hal Leonard Corporation, 2002, s. 1399. ISBN 087930653X.
    13. Santiago Fouz-Hernández, Freyatytuł Jarman-Ivens: Madonna's Drowned Worlds. Ashgate Publishing, Ltd, 2004. ISBN 0-7546-3372-1.
    14. Bill Friskics-Warren: I'll Take You There: Pop Music and the Urge for Transcendence. Continuum International Publishing Group, 2006. ISBN 0826419216.
    15. Carmine Gallo: 10 Simple Secrets of the World's Greatest Business Communicators. Sourcebooks, 2006. ISBN 9781402206962.
    16. Holly George-Warren: Madonna: The Rolling Stone Files. Hyperion Books, 1997. ISBN 0786881542.
    17. Craig Glenday: Guinness Book of World Records 2007. Bantam Books, 2007. ISBN 055358992X.
    18. Robert Grant: Contemporary Strategy Analysis. Wiley-Blackwell, 2005. ISBN 9781405119993.
    19. Georges-Claude Guilbert: Madonna as postmodern myth. McFarland, 2002. ISBN 0786414081.
    20. Peter Guralnick: Best Music Writing. Da Capo Press, 2000. ISBN 0306809990.
    21. Phoebe Hoban: Basquiat: A Quick Killing in Art. Penguin Books, 2004. ISBN 0143035126.
    22. Rosalind Horton: Women Who Changed the World. Quercus, 2007. ISBN 1847240267.
    23. Douglas Kellner: Media Culture: Cultural Studies, Identity, and Politics Between the Modern and the Postmodern. Routledge, 1995. ISBN 0415105706.
    24. Cheris Kramarae, Dale Spender: Routledge International Encyclopedia of Women: Global Women's Issues and Knowledge. Routledge, 2000. ISBN 0415920914.
    25. Stuart Lenig: The Twisted Tale of Glam Rock. Praeger, 2010. ISBN 0313379864.
    26. Dave McAleer: Hit Singles: Top 20 Charts from 1954 to the Present Day. Hal Leonard Corporation, 2004. ISBN 0-87930-808-7.
    27. Allen Metz, Carol Benson: The Madonna Companion: Two Decades of Commentary. Music Sales Group, 1999. ISBN 0825671949.
    28. Andrew Morton: Madonna. Macmillan Publishers, 2002. ISBN 0312983107.
    29. Lucy O'Brien: Madonna: Like an Icon. HarperCollins, 2007. ISBN 0593055470.
    30. Roxanne Orgill: Shout, Sister, Shout!: Ten Girl Singers who Shaped a Century. Simon and Schuster, 2001. ISBN 0689819919.
    31. Michael Pitts: Famous Movie Detectives. Scarecrow Press, 2004. ISBN 0810836904.
    32. Matthew Rettenmund: Madonnica: The Woman & The Icon From A To Z. Macmillan, 1995. ISBN 0312117825.
    33. Pamela Robertson: Guilty Pleasures: Feminist Camp From Mae West to Madonna. Duke University Press, 1996. ISBN 978-0822317487.
    34. Rikky Rooksby: The Complete Guide to the Music of Madonna. Omnibus Press, 2004. ISBN 0711998833.
    35. Adam Sexton: Desperately Seeking Madonna: In Search of the Meaning of the World's Most Famous Woman. Delta Publishing Inc., 1993. ISBN 0385306881.
    36. Mick St. Michael: Madonna talking: Madonna in Her Own Words. Omnibus Press, 2004. ISBN 1844494187.
    37. Rodger Streitmatter: Sex Sells!. Westview Press, 2004. ISBN 9780813342481.
    38. Randy J. Taraborrelli: Madonna: An Intimate Biography. Simon and Schuster, 2002. ISBN 0743228804.
    39. David Tetzlaff: Metatextual Girl. Westview Press, 1993. ISBN 0813313961.
    40. Barbara Victor: Goddess, Inside Madonna. Cliff Street Books, 2001. ISBN 0-06-019930-X.
    41. Debbie Voller: Madonna: The Style Book. Omnibus Press, 1999. ISBN 0711975116.
    42. Holly Warren, George Patricia Romanowski, Bashe Patricia Romanowski, Jon Pareles: The Rolling Stone Encyclopedia of Rock & Roll. Fireside, 2001. ISBN 0743201205.
    43. Donn Welton: Body and flesh: a philosophical reader. Wiley-Blackwell, 1998. ISBN 1577181263.
    44. Hyatt Wesley: The Billboard Book of Number One Adult Contemporary Hits. Billboard books, 1999. ISBN 0823076938.

    Linki zewnętrzne

    Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.