Susan Boyle & Elvis Presley

  • Elvis Aaron Presley (ur. 8 stycznia 1935 w Tupelo, zm. 16 sierpnia 1977 w Memphis) – amerykański piosenkarz i aktor. Jedna z ważniejszych ikon popkultury XX wieku, znany powszechnie jako Elvis, często nazywany „Królem Rock and Rolla” lub po prostu „Królem”.

    Urodzony w Tupelo przeprowadził się z rodziną do Memphis, gdy miał 13 lat. Jego muzyczna kariera zaczęła się w 1954 roku, gdy rozpoczął współpracę z właścicielem Sun Records, Samem Phillipsem. W listopadzie 1956 zadebiutował w filmie Kochaj mnie czule. W roku 1958 został powołany do armii, a dwa lata później powrócił do nagrywania. Przez większość lat 60. Presley grał w filmach i nagrywał do nich ścieżki dźwiękowe. Po siedmioletniej przerwie wrócił do śpiewania na żywo w 1967. W roku 1973 Presley wziął udział w Aloha from Hawaii, pierwszym koncercie nadawanym przez satelitę. Po wielu latach nadużywania leków Presley zmarł nagle 16 sierpnia 1977 roku.

    Sprzedał na całym świecie ponad 600 milionów płyt. W roku 1986 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

    Biografia

    Dzieciństwo w Tupelo

    Elvis Aaron Presley urodził się 8 stycznia 1935 roku w Tupelo w stanie Missisipi jako syn 22-letniej matki Gladys Love Presley (ur. 25 kwietnia 1912 r., zm. 14 sierpnia 1958 r. na zapalenie wątroby) i ojca Vernona Presleya (ur. 10 kwietnia 1916 r., zm. 26 czerwca 1979 r.).

    Przodkowie Elvisa pochodzili w większości z Europy. Jego matka była częściowo szkockiego, francusko-normandzkiego i (po praprababce) czerokeskiego pochodzenia, a ojciec pochodzenia szkocko-niemieckiego. We wrześniu 1941 Elvis rozpoczął edukację w East Tupelo Consolidated, gdzie jego instruktorzy ocenili go jako „średniego”.

    Memphis

    W listopadzie 1948 wraz z rodzicami przeniósł się do Memphis.

    Pierwsze nagrania

    Elvis rozpoczął karierę w 1954 roku, pracując z właścicielem wytwórni Sun Records, Samem Phillipsem, który chciał udostępnić muzykę Afroamerykanów szerszej grupie słuchaczy. Sesja nagraniowa odbyła się 5 lipca i była bezowocna aż do późnego wieczoru. Na chwilę przed końcem nagrania Elvis wziął gitarę i zagrał utwór Arthura Crudupa „That's All Right”. Sam bezzwłocznie zaczął nagrywać; to była melodia, której szukał.

    W miarę jak Elvis koncertował, a jego utwory były pozytywnie odbierane, stał się popularny pomiędzy Tennessee a zachodnim Teksasem. W styczniu 1955 promotor Bob Neal podpisał oficjalny dokument współpracy z Elvisem i skupił na nim uwagę pułkownika Toma Parkera. Po udanej współpracy z piosenkarzem country Eddym Arnoldem, pułkownik pracował z nową gwiazdą, Hankiem Snowem. Tom wpisał Elvisa do lutowej trasy koncertowej Hanka.

    Podczas zjazdu Country Disc Jockey na początku listopada Presley był określony mianem najbardziej obiecującego męskiego artysty roku.

    10 stycznia 1956 Presley stworzył swoje pierwsze nagrania dla RCA w Nashville.

    Debiut filmowy

    W roku 1956 Presley rozpoczął również karierę aktorską, grając w westernie Kochaj mnie czule. W grudniu 1956 roku Presleyowi nadano nieformalny tytuł „króla rock and rolla”.

    24 marca 1958 zgłosił się do komisji poborowej i został powołany do armii. Presley ogłosił, że czekał na swój wojskowy epizod, mówiąc że nie chce być traktowany inaczej niż ktokolwiek inny. „Armia może zrobić ze mną wszystko, co chce”.

    Po odbyciu służby Elvis trafił 1 października do trzeciego dywizjonu w Niemczech.

    Elvis był jednym z bardziej popularnych muzyków popowych w USA nawet w czasach wielkiej brytyjskiej inwazji , od kiedy to rynek muzyczny zdominował nowoczesny, europejski rock and roll, a potem rock. Z powodzeniem śpiewał muzykę country, rhythm and blues, pop, rock, a także gospel, za którą trzy razy otrzymał Grammy Awards (za album How Great Thou Art z 1967 roku oraz He Touched Me z 1971 roku, a także za wykonanie na żywo utworu gospel How Great Thou Art 20 marca 1974 r. w Memphis, Tennessee). Łącznie był nominowany do tej nagrody aż 14 razy. Otrzymał też the Grammy Lifetime Achievement Award w 1971 roku.

    Powrót do śpiewania

    Po ośmioletniej przerwie powrócił do występów na żywo w 1968. Pod koniec czerwca w Burbank nagrał koncert, który stacja NBC wyemitowała 3 grudnia 1968 roku pod nazwą „Elvis”. Później znany jako '68 Comeback Special, program zawierał wykonane przez Elvisa piosenki z udziałem publiczności. Występ zdobył 42 procent ogółu całkowitej widowni.

    W roku 1969 nagrał w American Sound Studio w Memphis materiał łączący gatunki gospel, blues i rock'n'roll. Piosenki, które powstały podczas tej sesji to m.in. „Suspicious Minds” (1 miejsce na liście przebojów w sierpniu 1969 i stały element jego koncertów), „In the Ghetto”, „Don't Cry Daddy”, „Kentucky Rain” i wiele innych. W sierpniu 1969 roku Elvis z nowym materiałem powrócił na scenę do Las Vegas. Presley wrócił do hotelu the International na początku 1970 r. z pierwszymi 2-miesięcznymi występami (2 koncerty każdego wieczoru) tamtego roku. Nagrań z tych występów użyto w albumie On Stage. Występy w Vegas oraz w Lake Tahoe mieszały się z przeprowadzanymi po całej Ameryce tournée, oraz z nagrywaniem nowych płyt. Powstały filmy dokumentalne z jego koncertów w Las Vegas z sierpnia 1970 roku (Elvis: Tak to jest) oraz z jego trasy koncertowej z kwietnia 1972 roku (Elvis w trasie).

    21 grudnia 1970 roku, odwiedził prezydenta Richarda Nixona i siedzibę FBI w Waszyngtonie.

    14 stycznia 1973 roku dał koncert charytatywny na Hawajach zatytułowany Aloha from Hawaii. Był to pierwszy w historii koncert transmitowany na cały świat przez satelitę. Zgromadził wtedy przed telewizorami ponad 1,5 miliarda widzów.

    Elvis koncertował do końca swojego życia. Lata 1974-1977 to kolejne sukcesy (m.in. koncerty z Memphis, zobacz Elvis: As Recorded Live On Stage In Memphis). W 1974 roku za wykonanie na żywo w Memphis utworu gospel How Great Thou Art dostał trzecią i ostatnią już nagrodę Grammy. Ostatni koncert Elvis dał w Indianapolis 26 czerwca 1977 roku.

    Trzy albumy Elvisa zdobyły pierwsze miejsce na listach przebojów country: Promised Land (1975), From Elvis Presley Boulevard, Memphis, Tennessee (1976) i Moody Blue (1977). Jego ostatnia płyta za życia Elvis in Concert została wydana 3 października 1977 roku razem z programem telewizyjnym zrealizowanym oraz wyemitowanym przez telewizję CBS pod tym samym tytułem.

    Rozwód i śmierć

    Elvis z małżonką złożyli dokumenty rozwodowe 18 sierpnia 1973.

    Dziennikarz Tony Scherman napisał w pierwszych miesiącach 1977 roku: "Elvis Presley stał się karykaturą. Nie jest już tak energiczny, jaki był wcześniej. Ma ogromną nadwagę. Jego umysł jest niszczony przez leki, które codziennie zażywa. Jest wyczerpany, co widoczne jest na jego występach.

    Piosenka pod tytułem Way Down, która ujrzała światło dzienne 6 czerwca 1977 roku, stała się ostatnim hitem nagranym przez Presleya za jego życia.

    Książka Elvis: Co się stało?, napisana przez jego ochroniarzy w odwecie za zwolnienie ich przez jego ojca w lipcu 1976 roku (powodem były próby pobicia dealerów narkotykowych zaopatrujących Presleya i powstrzymania go od dalszego zażywania, m.in. demerolu – dane z wywiadu braci West, zawartego w filmie "This is Elvis" z 1981 roku.

    Presley miał wylecieć z Memphis w godzinach popołudniowych 16 sierpnia 1977 roku, aby rozpocząć swoją następną trasę koncertową w stanie Maine, w mieście Portland. Tego popołudnia, jego dziewczyna, Ginger Alden, znalazła go nieprzytomnego w łazience jego posiadłości w Memphis, Graceland. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa i próby przywrócenia go do życia zawiodły. Jego śmierć została oficjalnie potwierdzona o godzinie 15:30 w Baptist Memorial Hospital.

    Następnego dnia, dziesiątki tysięcy ludzi zgromadziły się u bram Graceland, chcąc po raz ostatni zobaczyć ikonę kultury masowej w otwartej trumnie. Jeden z kuzynów Elvisa, Billy Mann, wziął 18 000 dolarów amerykańskich za dostarczenie zdjęcia martwego artysty. Zdjęcie pojawiło się na okładce numeru "National Enquirer". Numer ten stał się najbardziej kupowanym w historii tego magazynu.

    Pogrzeb piosenkarza odbył się 18 sierpnia 1977 roku w Graceland. W pobliżu willi pędzący samochód przejechał dwie kobiety i spowodował ich śmierć, a trzecia kobieta została krytycznie ranna

    Po jego pogrzebie na cmentarzu Forest Hill miała miejsce próba kradzieży zwłok Elvisa i jego matki. Ciał jednak nie zdołano ukraść. W następnych dniach po przestępstwie zwłoki zostały ekshumowane i ponownie pogrzebane w tzw. Meditation Gardens w Graceland.

    Od chwili śmierci, Elvis miał być wielokrotnie widywany. Wśród jego fanów wciąż żyje teoria spiskowa o tym, że upozorował on swoją śmierć.

    W ciągu zaledwie kilku dni, piosenki Presleya podbiły listy przebojów w wielu krajach, m.in. w Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii. Była to pierwsza w historii śmierć supergwiazdy. Śmierć Michaela Jacksona i Johna Lennona były porównywane do tego zdarzenia. Śmierć ikony pozostała popularnym tematem w prasie, telewizji i radiu przez najbliższe lata.

    Po 1977 roku

    W latach 1977-1981 sześć pośmiertnie wydanych singli podbiło listy przebojów w USA.

    W 2006 roku posiadłość została zakwalifikowana jako Narodowy Pomnik Historyczny USA.

    Elvis Presley został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame (1986), Country Music Hall of Fame (1998), Gospel Music Hall of Fame (2001) i Rockabilly Hall of Fame (2007).

    W 2005 roku trzy dawne hity Presleya: Jailhouse Rock, One Night/I Got Stung i It's Now or Never ponownie podbiły listy przebojów w Wielkiej Brytanii. Siedemnaście singli zostało ponownie wydanych w 2005 roku, z czego pięć było na pięciu pierwszych miejscach list przebojów w Wielkiej Brytanii jednocześnie.

    Magazyn Forbes określił Presleya jako najwięcej zarabiającego nieżyjącego celebrytę z rocznym dochodem 45 milionów dolarów amerykańskich. Utrzymał ją także w roku 2011.

    Według szacunków z połowy 2011 roku, jest aż 15 tys. różnych rodzajów gadżetów związanych z Elvisem Presleyem .

    5 maja 2010 roku, blisko 33 lata od śmierci króla jego osobisty lekarz – dr George Constantine Nichopoulos, który był obecny przy znalezieniu martwego Presleya w jego toalecie ujawnił nową teorię ws. śmierci legendy rock'n'rolla. Zdaniem medyka Presley zmarł nie na atak serca, lecz wskutek chronicznego zatwardzenia, spowodowanego niedrożnością jelit, które mogło być uleczone jedynie operacyjnie poprzez zabieg kolostomii mający na celu usunięcie części okrężnicy chorego, ale Elvis z różnych przyczyn nie zgodził się na zabieg, co prawdopodobnie kosztowało go życie. Przez jakiś czas wokół jego śmierci krążyło wiele wątpliwości, gdyż wielu fanów nie mogło i nie chciało w nią uwierzyć. Według nich, Elvis wcale nie umarł, a jego śmierć była wielką mistyfikacją. Według jednej z wersji skremowano jego "brata bliźniaka" lub woskową figurę, a on sam wiedzie do dziś życie na marginesie świata. Obecnie aspekt jego śmierci został skwapliwie wyjaśniony, np. w biografiach napisanych przez najbliższe mu osoby.

    W 2027 roku, 50 lat po śmierci Elvisa zostanie ujawnione sprawozdanie z sekcji jego zwłok.

    Posądzanie o rasizm

    Kiedy Dewey Philips po raz pierwszy puścił „That's All Right” w radiu Memphis, wielu słuchaczy kontaktowało się z radiem przez telefon lub za pomocą telegramu, zakładając, że wykonawca tego utworu był rasy czarnej.

    Mimo pozytywnego wizerunku, jaki zyskał Presley w oczach Afroamerykanów, w połowie 1957 roku pojawiła się plotka o jego rasistowskich poglądach. Mówiła ona, że Presley wypowiedział się o czarnoskórych w następujący sposób: „Jedyną rzeczą, jaką czarni mogą dla mnie zrobić, jest kupowanie moich płyt i pastowanie moich butów”. Dziennikarz z afroamerykańskiego tygodnika „Jet”, Louis Robinson, postanowił śledzić te plotki. W trakcie kręcenia ujęć do kolejnego filmu-musicalu Presleya, Jailhouse Rock, dziennikarz przeprowadził krótki wywiad z gwiazdą. Presley zaprzeczył, aby padła taka wypowiedź lub też w jakikolwiek inny sposób popierał poglądy rasistowskie. Jednak Robinson nie uwierzył Presleyowi, a wręcz był przekonany po wysłuchaniu zeznań wielu osób, że Elvis był zdeklarowanym rasistą.

    Zazdrość i niechęć, która powodowała i napędzała takie zachowania, była spowodowana tym, że Elvis u szczytu kariery miał „rzucić swoich czarnych przyjaciół w niepamięć”. Podczas całej kariery Presley odrzucał jakiekolwiek stwierdzenia o swoich rasistowskich poglądach.

    Symbol seksu

    W latach pięćdziesiątych było dużo odwołań do sex appealu i atrakcyjności fizycznej piosenkarza. „Był piękny, niezwykle urokliwy”, powiedział krytyk muzyczny Mark Feeney.

    Mimo tego, że wizerunek Elvisa był określany jako ikona heteroseksualności, to niektórzy krytycy mówią o tym, że był on "niejednoznaczny". Brett Farmer, widząc Presleya tańczącego i śpiewającego w filmie Jailhouse Rock, określił go jako przedstawiającego "specyficzny i w pewien sposób inny erotyczny styl płci męskiej".

    Obwołanie Elvisa Presleya symbolem seksu, przyczyniło się do powstawania plotek o jego romansach z Hollywoodzkimi gwiazdami filmowymi. Kobiety, o których mówiono, że romansowały z Elvisem Presleyem to Natalie Wood (w latach pięćdziesiątych), Connie Stevens i Ann Margret (w latach sześćdziesiątych), Candice Bergen i Cybill Shepherd (w latach siedemdziesiątych). June Juanico, jedna z wcześniejszych dziewczyn Presleya, obwiniała Parkera za dobieranie mu partnerek z myślą o zarobku.

    Legenda

    "Przed Elvisem, nie było niczego", powiedział członek jednej z największych grup muzycznych w historii, John Lennon.

    Po pierwszym występie w The Ed Sullivan Show w 1956 roku Presley został zauważony i był w centrum uwagi całego narodu amerykańskiego.

    Nazwisko, głos i image Presleya są bez zastanowienia rozpoznawane przez większość populacji ludzkiej dookoła globu.

    Legenda „króla rock-and-rolla” przetrwała jego śmierć. Miliony jego fanów w ogóle nie przyjęły tego faktu do wiadomości, wierząc, że uciekł on w prywatność i wiedzie gdzieś spokojne życie na marginesie wielkiego świata. Do dziś, choć coraz rzadziej, bulwarowe pisma przynoszą informacje o jego miejscach schronienia. Jego muzyka ciągle utrzymuje popularność. Doczekał się też wielu trybutowych artystów, którzy z mniejszym lub większym powodzeniem naśladują jego muzykę i sceniczną osobowość.

    Filmografia

    • Kochaj mnie czule (Love me tender, 1956) jako Clint Reno
    • Kochając Ciebie (Loving You, 1957) jako Jimmy Tompkins (Deke Rivers)
    • Więzienny rock (Jailhouse Rock, 1957) jako Vince Everett
    • Król Kreol (King Creole, 1958) jako Danny Fisher
    • Żołnierski blues (G.I. Blues, 1960) jako Tulsa McLean
    • Płonąca Gwiazda (Flaming Star, 1960) jako Pacer Burton
    • Dzikus z prowincji (Wild in the country, (1961) jako Glenn Tyler
    • Błękitne Hawaje (Blue Hawaii, 1961) jako Chad Gates
    • Dziewczyny! Dziewczyny! Dziewczyny! (Girls! Girls! Girls!, 1962) jako Ross Carpenter
    • Doścignąć Marzenie (Follow that Dream, 1962) jako Toby Kwimper
    • Kid Galahad (1962) jako Walter Gulick
    • Co się zdarzyło na Targach Światowych (It Happened at the World's Fair, 1963) jako Mike Edwards
    • Zabawa w Acapulco (Fun in Acapulco, 1963) jako Mike Windgren
    • Miłość w Las Vegas (Viva Las Vegas, 1964) jako Lucky Jackson
    • Kochający się kuzyni (Kissin' Cousins, 1964) jako Josh Morgan/Jodie Tatum
    • Wagabunda (Roustabout, 1964) jako Charlie Rogers
    • Szczęśliwa dziewczyna (Girl Happy, 1965) jako Rusty Wells
    • Połaskotaj mnie (1965) jako Lonnie Beale
    • Harum Scarum (1965) jako Johnny Tyronne
    • Sposób na spędzanie czasu (Spinout, 1966) jako Mike McCoy
    • Podrap mnie w plecy (Paradise, Hawaiian Style, 1966) jako Rick Richards
    • Frankie i Johnny (Frankie and Johnny, 1966) jako Johnny
    • Wielkie kłopoty (Double Trouble, 1967) jako Guy Lambert
    • Łatwo przyszło, łatwo poszło (Easy Come, Easy Go, 1967) jako Porucznik Ted Jackson
    • Tylko ją kochaj (Live a Little, Love a Little, 1968) jako Greg Nolan
    • Trzymaj się z daleka, Joe (Stay Away, Joe, 1968) jako Joe Lightcloud
    • Wyścigi (Speedway, 1968) jako Steve Grayson
    • Piknik (Clambake 1968) jako Scott Heyward
    • Kłopoty z dziewczynami (The Trouble with Girls, 1969) jako Walter Hale
    • Change of Habit (1969) jako Dr John Carpenter
    • Charro! (1969) jako Jess Wade

    Bibliografia

    • Peter Guralnick: Last Train to Memphis: The Rise of Elvis Presley. Little, Brown, 1994. ISBN 0-316-33225-9.
    • Peter Guralnick: Careless Love: The Unmaking of Elvis Presley. Back Bay Books, 1999. ISBN 0-316-33297-6.
    • Charles L Ponce de Leon: Fortunate Son: The Life of Elvis Presley. Macmillan, 2007. ISBN 0-8090-1641-9.
    • Ernst Jorgensen, Peter Guralnick: Elvis Day by Day: The Definitive Record of His Life and Music. Ballantine, 1999. ISBN 0-345-42089-6.
    • Ernst Jorgensen: Elvis Presley—A Life in Music: The Complete Recording Sessions. St Martin's Press, 1998. ISBN 0-312-18572-3.
    • Frank Coffey, David Stanley: The Elvis Encyclopedia. Virgin Books, 1998. ISBN 0-7535-0293-3.
    • Elvis Presley. W: Colin Escott: The Encyclopedia of Country Music. Oxford University Press, 1998. ISBN 0-19-517608-1.
    • Martin Ashley: How High Should Boys Sing?. Ashgate, 2009. ISBN 978-0-7546-6475-8.
    • Gilbert B Rodman: Elvis After Elvis, The Posthumous Career of a Living Legend. Routledge, 1996. ISBN 0-415-11002-5.
    • Marjorie Garber: Vested Interests: Cross-Dressing and Cultural Anxiety. Routledge, 1997. ISBN 0-415-91951-7.
    • Adam Victor: The Elvis Encyclopedia. Overlook Duckworth, 2008. ISBN 1-58567-598-9.
    • Dick Clayton, James Heard: Elvis: By Those Who Knew Him Best. Virgin Publishing, 2003. ISBN 0-7535-0835-4.
    • Robert Matthew-Walker: Elvis Presley. A Study in Music. Midas Books, 1979. ISBN 0-85936-162-4.
    • Glen Jeansonne, David Luhrssen, Dan Sokolovic: Elvis Presley, Reluctant Rebel: His Life and Our Times. ABC-CLIO, 2011. ISBN 978-0-313-35904-0.
    • Jody Cook: Graceland National Historic Landmark Nomination Form. United States Department of the Interior, 2004.
    • Keith Caulfield. The King of Crossover's No. 1 Hits. „Billboard”, 18 września 2004. 
    • Harrison Salisbury. Presley Records a Craze in Soviet. „The New York Times”, 3 luty 1957. 

    Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

fb custom audience
google remarketing

adform