James Stewart

  • James Maitland "Jimmy" Stewart (ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills) – amerykański aktor filmowy i teatralny. Weteran II wojny światowej i wojny w Wietnamie, który czynną służbę wojskową w US Air Force zakończył w randze generała brygady (ang. Brigadier General).

    Zarys biografii

    Syn pochodzących ze Szkocji Alexandra Maitlanda Stewarta i Elizabeth Ruth z d. Jackson. Ukończył studia architektoniczne na Uniwersytecie Princeton, zafascynował go jednak teatr. Pierwsze ważniejsze role zagrał na Broadwayu. W połowie lat 30. przeniósł się do Hollywood, gdzie zaczynał od małych ról – sympatycznych, najczęściej zagubionych w nowym otoczeniu, prowincjuszy. Wylansował go Frank Capra w swoich optymistycznych komediach (Pan Smith jedzie do Waszyngtonu, To wspaniałe życie). W 1941 zdobył swego jedynego Oscara (w dorocznych kategoriach aktorskich) za kreację dziennikarza plotkarskiego pisma w Filadelfijskiej opowieści. Ponadto był nominowany do tej nagrody czterokrotnie.

    W marcu 1941 zaciągnął się do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Pomimo ukończenia kursu pilotażu i uzyskania stopnia podporucznika, był utrzymywany z dala od akcji – służył jako instruktor pilotażu B-17. Występował również w filmach instruktażowych. W sierpniu 1943 został oficerem operacyjnym w 445 Grupie Bombowej w Sioux City, a następnie dowódcą 703 Dywizjonu Bombowego. W grudniu Grupa Bojowa przebazowała swoje Liberatory do Tibenham w Anglii i przystąpiła do operacji bojowych.

    Stewart brał udział (17 października 1943) jako dowódca dywizjonu w słynnym nalocie na Schweinfurt. W tym czasie awansowany został do stopnia majora i przeniesiony (marzec 1944) do 453 Grupy Bombowej. W 1944 dwukrotnie odznaczono go Distinguished Flying Cross za udział w akcjach bojowych oraz otrzymał francuski Croix de Guerre, a także Medal Lotniczy z trzema liśćmi dębowymi. W lipcu 1944, po wykonaniu dwudziestu misji bojowych, został szefem sztabu 2 Skrzydła Bombowego. Przed końcem wojny awansował do stopnia pułkownika. Po wojnie pozostał w rezerwie USAF i w 1959 dosłużył się stopnia generała brygady. Po 27 latach służby odszedł z USAF w maju 1968. Będąc już w stanie spoczynku, został awansowany do rangi generała dywizji (ang. Major General) przez prezydenta Ronalda Reagana.

    Do Hollywood wrócił tuż po wojnie. W 1949 ożenił się z Glorią Hatrick McLean, tworzyli udane małżeństwo przez niemal pół wieku, do śmierci Glorii w 1994.

    Na przełomie lat 40. i 50. zmienił się charakter ról odgrywanych przez Stewarta. Grał już nie tylko w komediach i melodramatach (Sklep za rogiem), ale także w westernach (u Anthony'ego Manna) oraz dreszczowcach. Zabłysnął kreacją unieruchomionego przez opatrunek gipsowy fotografa w Oknie na podwórze Alfreda Hitchcocka czy łowcy nagród w Nagiej ostrodze. W 1960 zdobył swoją ostatnią nominację do Oscara, za pierwszoplanową rolę w Anatomii morderstwa Otto Premingera.

    W latach 70. Stewart występował głównie w filmach telewizyjnych. W 1973 został nagrodzony Złotym Globem jako najlepszy aktor w serialu dramatycznym. W 1985 otrzymał Honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.

    Od 1949 był żonaty z Glorią McLean, z którą miał 2 dzieci, a kolejne 2 dzieci adoptował; żona zmarła w 1994.

    Wybrana filmografia

    • 1936 Urodzona do tańca (Born to Dance) – Ted Barker
    • 1939 Pan Smith jedzie do Waszyngtonu (Mr. Smith Goes to Washington) – Jefferson Smith
    • 1940 Sklep za rogiem (The Shop Around the Corner) – Alfred Kralik
    • 1941 Kulisy wielkiej rewii (Ziegfeld Girl) – Gilbert Gil Young
    • 1946 To wspaniałe życie (It's a Wonderful Life) – George Bailey
    • 1948 Sznur (Rope) – Rupert Cadell
    • 1950 Złamana strzała (Broken Arrow) – Tom Jeffords
    • 1952 Największe widowisko świata (The Greatest Show on Earth) – Buttons, klaun
    • 1953 Naga ostroga (The Naked Spur) – Howard Kemp
    • 1954 Okno na podwórze (Rear Window) – L. B. "Jeff" Jeffries
    • 1955 Mściciel z Laramie (The Man from Laramie) – Will Lockhart
    • 1956 Człowiek, który wiedział za dużo (The Man Who Knew Too Much) – dr Ben McKenna
    • 1957 W duchu St. Louis – Charles Augustus "Slim" Lindbergh
    • 1958 Czarna magia na Manhattanie (Bell Book and Candle) – Shepard "Shep" Henderson
    • 1959 Anatomia morderstwa (Anatomy of a Murder) – Paul Biegler
    • 1962 Człowiek, który zabił Liberty Valance'a (The Man Who Shot Liberty Valance) – Ransom Stoddard
    • 1964 Jesień Czejenów (Cheyenne Autumn) – szeryf Wyatt Earp
    • 1965 Shenandoah – Charlie Anderson
    • 1968 Szeryf z Firecreek (Firecreek) – Johnny Cobb
    • 1973-1974 Hawkins (serial TV) – Billy Jim Hawkins
    • 1976 Rewolwerowiec (The Shootist) – dr E. W. Hostetler
    • 1977 Port lotniczy '77 (Airport '77) – Philip Stevens
    • 1978 Wielki sen (The Big Sleep) – gen. Sternwood

    Linki zewnętrzne

    Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

fb custom audience
google remarketing

adform