Kayah

  • Kayah, właśc. Katarzyna Magda Rooijens, założycielka własnej wytwórni płytowej Kayax w 2001 roku.

    Dzieciństwo spędziła u dziadków w Białymstoku. Swój debiutancki utwór, „Córeczko”, wydała w 1988 roku, a przełomowym momentem w jej karierze była wydanie pierwszego autorskiego albumu pt. Kamień z 1995 roku. Największość popularność przyniosły wokalistce utwory „Testosteron”, „Fleciki”, „Supermenka”, „Na językach” oraz „Śpij kochanie, śpij” i „Prawy do lewego”, promujące album studyjny Kayah i Bregović, nagrany z Goranem Bregoviciem w 1999 roku. Jej ostatni solowy album studyjny, Transoriental Orchestra, został wydany w listopadzie 2013 roku.

    Biografia

    Początki kariery

    Kayah zaczęła swoją karierę muzyczną w 1984 roku, nawiązując współpracę z Kostkiem Joriadisem, a później z zespołami Rastar i Zgoda. Rok później uzyskała dyplom w klasie fortepianu u prof. Anny Narkiewicz. W 1986 roku nagrała z zespołem Tilt utwór „Mówię ci, że...”, który zdobył wówczas popularność w Polsce.

    1988–1994: Festiwal w Opolu i Karlshamn, Kayah

    W 1988 roku Kayah zadebiutowała na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu propozycją „Córeczko”, która przyniosła jej rozgłos w kraju. Ten sam utwór otrzymał nagrodę specjalną podczas Festiwalu Piosenki Krajów Nadbałtyckich w Karlshamn. W tym samym roku nagrała solową płytę, zatytułowaną Kayah. Album zawierał numery napisane dla innej wokalistki, Renaty Czarnoty, która wycofała się z projektu. Po wydaniu albumu, na przełomie lat 80. i 90. Kayah zamieszkała w Wiedniu, gdzie pracowała jako modelka.

    W 1991 roku Kayah wydano anglojęzyczną wersję swojej debiutanckiej płyty. W tym czasie wokalistka nagrywała także jako artystka drugoplanowa, zaśpiewała m.in. na albumach De Mono, Stanisława Soyki, Obywatela G.C., Atrakcyjnego Kazimierza i Martyny Jakubowicz.

    W 1993 roku Kayah wystartowała w konkursie o Bursztynowego Słowika podczas Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie, z utworem „Jak liść”, z którym ostatecznie wygrała. Kompozycja (pod nazwą „Mówili o mnie”) pojawiła się na akustycznej płycie zespołu Republika pt. Bez prądu. Rok później, podczas Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, wokalistka zaprezentowała piosenkę „Ja chcę ciebie”, za którą otrzymała nagrodę prezydenta miasta. W tym samym roku artystka zdobyła z nią drugie miejsce w konkursie Festiwalu Piosenki Krajów Nadbałtyckich w Karlshamn.

    1995–1998: Kamień, Zebra

    Pierwsza autorska płyta jazzowa Kayah, zatytułowana Kamień, ukazała się w listopadzie 1995 roku. Pierwszym singlem wysłanym do stacji radiowych został utwór „Jak liść”, a drugim – „Nawet deszcz”. W 1996 roku ukazały się dwa kolejne numery promujące wydawnictwo – „Santana” i „Fleciki”, do którego teledysk został nakręcony w Kalifornii, a jego reżyserem został Janusz Kamiński. Piosenka stała się jednym z przebojów roku, otrzymując nagrodę polskich rozgłośni radiowych PlayBox w kategorii Złota Dziesiątka. Opinie krytyków na temat tego materiału były bardzo pozytywne, a sam album uzyskał status złotej płyty oraz zapewnił Kayah nominację do Fryderyka dla najlepszej wokalistki roku.

    1999: Współpraca z Bregovićem, Kayah i Bregović

    W 1999 roku artystka nawiązała współpracę z bałkańskim muzykiem Goranem Bregovićem, z którym nagrała album pt. Kayah i Bregović, mający premierę w kwietniu tego samego roku. Płyta okazała się największym sukcesem komercyjnym w całej karierze Kayah i została jednym z największych bestsellerów w całej historii polskiej fonografii. Osiągnęła status diamentowej płyty, rozchodząc się w liczbie ponad 700 tysięcy egzemplarzy. Album stanowił połączenie popu, folkloru bałkańskiego z rodzimą tradycją ludową, zawierał muzykę góralską, cygańską, śpiewy biesiadne, a nawet echa kolędy „Bóg się rodzi”.

    Na płycie znalazło się także kilka utworów, które promowały filmy Bregovića – Underground oraz Królowa Margot. Wydawnictwo promowały single „Śpij kochanie, śpij” i „Prawy do lewego”, które zostały jednymi z największych przebojów roku, dzięki czemu wokalistka otrzymała dwa PlayBoxy w kategorii Złota Dziesiątka od krajowych radiostacji. We wrześniu duet zagrał koncert na warszawskim Służewcu, na którym obecnych było ponad 50 tysięcy widzów. W związku z ogromną popularnością albumu w Polsce, koncern Bertelsmann Music Group postanowił promować płytę także za granicą. Krążek został wydany w Hiszpanii, Francji, Turcji, Grecji, Izraelu, Czechach, Słowenii, Chorwacji i we Włoszech, gdzie uplasował się na 7. miejscu na liście bestsellerów. W tym samym roku para otrzymała Fryderyka za płytę roku i wideoklip roku (do singla „Prawy do lewego”), Kayah dostała ponadto nagrodę w kategorii wokalistka roku. Rok później została wyróżniona czterema Superjedynkami podczas Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w kategoriach: najlepsza wokalistka, przebój roku („Śpij kochanie, śpij”), najlepsza płyta (Kayah i Bregović) oraz najlepszy teledysk („Prawy do lewego”).

    2000–2004: JakaJaKayah, Stereo typ

    12 maja 2000 roku ukazała się płyta JakaJaKayah, która cztery dni po premierze sprzedano w 50 tysiącach egzemplarzy, sześć dni później otrzymał tytuł płyty miesiąca w 68 stacjach radiowych w Polsce. Pierwszym singlem z krążka został tytułowy utwór „Jaka ja Kayah”, który został puszczony w radiach 4 tysiące razy. Za najlepszą kreację aktorską w teledysku do piosenki Kayah otrzymała nagrodę na Festiwalu Yach Film. Album stanowił powrót do gatunku soul, zawierał także elementy muzyki elektronicznej, został wyróżniony statusem platynowej płyty za sprzedaż ponad 70 tysięcy kopii oraz otrzymał 5 nominacji do Fryderyków.

    Pod koniec 2000 roku Kayah nawiązała współpracę z Cesárią Évorą, co na początku 2001 roku zaowocowało wydaniem wspólnego singla „Embarcação”. Teledysk do utworu, nakręcony przez Bolesława Pawicę, zdobył pierwszą nagrodę podczas X Festiwalu Yach Film w kategorii Najlepsza Reżyseria. Piosenka znalazła się na polskiej reedycji płyty, a w Kanadzie i dziewięciu krajach europejskich album został wydany pod zmienioną nazwą – YakaYaKayah. W tym samym roku Kayah została ambasadorem Światowego Funduszu na rzecz Przyrody (WWF) w Polsce i zawiązała spółkę producencką Kayax, wraz z Tomikiem Grewińskim. Pierwszym efektem ich pracy było siedem utworów na płycie Ewy Bem pt. Mówię tak, myślę nie. Kayah wzięła w tym okresie udział w różnych projektach muzycznych, nagrała również piosenkę „Wiosna przyjdzie i tak”, promującą film Przedwiośnie.

    Kolejny album Kayah, zatytułowany Stereo typ, wydany został w sierpniu 2003 roku. Natychmiast osiągnął szczyt polskiej listy bestsellerów płytowych, a latem 2004 roku wystąpiła na II Festiwalu TOPtrendy, dzięki zajęciu przez krążek 8. miejsca wśród najlepiej sprzedających się płyt w Polsce w poprzednim roku.

    2005–2009: Działalność wydawnicza i kolejne projekty muzyczne

    Pod koniec kwietnia 2005 roku premierę miał debiutancki dwupłytowy album kompilacyjny Kayah pt. The Best & The Rest. Kompilacja otrzymała status złotej płyty, osiągając nakład ponad 50 tysięcy sztuk. Wydawnictwo promował utwór „Prócz ciebie, nic”, nagrany w duecie z Krzysztofem Kiljańskim, który umieścił go także na swoim debiutanckim albumie solowym pt. In the Room. Numer wygrał nagrodę Fryderyka 2005 w kategorii piosenka roku. Kolejnym singlem z albumu został utwór „Jutro rano”, do którego wideoklip otrzymał trzy nominacje na Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film.

    W kolejnych latach artystka skupiła się bardziej na działalności producenckiej, wydając w swojej wytwórni Kayax albumy takich wykonawców jak Maria Peszek, Zakopower czy Novika. Nagrała tematy muzyczne do kilku filmów, m.in. Kochankowie roku tygrysa i Ryś, zagrała także w kilku produkcjach, m.in. w serialu Niania. Pod koniec listopada 2006 roku w Łodzi po raz pierwszy w Polsce i Europie środkowo-wschodniej odbył się koncert z cyklu MTV Unplugged, na którym Kayah w towarzystwie kilku gości wykonała czternaście utworów. Album MTV Unplugged, zawierający zapis występu, ukazał się w formie CD i DVD w marcu 2007 roku. Było to pierwsze wydawnictwo Kayah opublikowane na nośniku DVD, uzyskał status złotej płyty za sprzedaż ponad 15 tysięcy egzemplarzy. W połowie tego samego roku artystka wydała kompilację pt. Music 4 Boys & Gays. W 2008 roku zasiadła w komisji jurorskiej programu Fabryka Gwiazd, transmitowanym przez telewizję Polsat.

    2009–2011: Skała, Kayah & Royal Quartet, Panienki z temperamentem

    We wrześniu 2009 roku na rynek trafił pierwszy od sześciu lat album studyjny Kayah, zatytułowany Skała. Stylistycznie wokalistka powróciła do korzeni, do brzmień znanych z albumu Kamień. Album już w pierwszym dniu sprzedaży uzyskał status złotej płyty i zadebiutował na pierwszym miejscu listy bestsellerów OLiS.

    W marcu 2010 roku odbyła się premiera kolejnego projektu muzycznego w dorobku artystki, Kayah & Royal Quartet, będącego wynikiem współpracy Kayah z Royal String Quartet, nawiązanej w 2009 roku. Album zawierał znane utwory wokalistki, nagrane przy użyciu jedynie instrumentów smyczkowych i osiągnął status złotej płyty. Pod koniec maja Kayah otrzymała statuetkę Top nr 5 na sopockim festiwalu Top Trendy za wysoką sprzedaż płyt w latach 2009-2010. W trakcie koncertu wykonała dwa utwory: „Libertango” oraz „Diamenty”. W listopadzie Kayah zagrała 4 koncerty w Anglii w ramach cykli Your Country Live organizowanego przez telefonię O2.

    2012–2014: The Voice of Poland, Transoriental Orchestra

    Wiosną 2011 roku artystka powróciła na listy przebojów z singlem „Za późno”. Teledysk do utworu został nominowany do konkursu OGAE Video Contest, organizowanego przez Stowarzyszenie Miłośników Eurowizji (OGAE).

    Pod koniec sierpnia 2012 roku Kayah wystąpiła w Warszawie w ramach IX Festiwalu Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera”. Koncert okazał się sukcesem i zaowocował albumem Transoriental Orchestra, wydanym jesienią następnego roku, eksplorującym brzmienia muzyki żydowskiej. 4 czerwca 2013 roku prezydent Bronisław Komorowski odznaczył wokalistkę Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla polskiej kultury oraz osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej.

    Dyskografia

    • 1988: Kayah
    • 1991: Kayah
    • 1995: Kamień
    • 1997: Zebra
    • 1999: Kayah i Bregović
    • 2000: JakaJaKayah
    • 2003: Stereo typ
    • 2005: The Best & The Rest
    • 2007: MTV Unplugged
    • 2009: Skała
    • 2010: Kayah & Royal Quartet
    • 2010: Panienki z temperamentem
    • 2013: Transoriental Orchestra

    Życie prywatne

    Przez 12 lat była żoną holenderskiego producenta Rinke Rooyensa. Para poznała się w 1998 roku, podczas nagrywania programu To było grane. 5 sierpnia tego samego roku pobrali się.

    Wokalistka przez kilka lat była związana z wokalistą zespołu Zakopower, Sebastianem Karpiel-Bułecką.

    Przypisy

    Linki zewnętrzne

    Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

fb custom audience
google remarketing

adform