ABBA - Bang-A-Boomerang: Wszystkie Teledyski

ABBA

O ABBA

ABBA – szwedzki zespół muzyczny grający muzykę pop, założony w 1972 roku przez Anni-Frid Lyngstad, Benny'ego Anderssona, Björna Ulvaeusa i Agnethę Fältskog. Działalność muzyczna grupy przypada na lata siedemdziesiąte i początek lat osiemdziesiątych. Przyjęta w 1973 roku nazwa zespołu jest akronimem utworzonym z pierwszych liter imion wokalistów.

Zespół ABBA uważany jest za jedną z bardziej znaczących na rynku oraz kasowych formacji muzycznych w historii, sprzedał ponad 380 milionów płyt na całym świecie.

5 lipca 2008 roku członkowie zespołu spotkali się i pozowali wspólnie do zdjęć przy okazji szwedzkiej premiery filmu opartego na musicalu Mamma Mia!, którego scenariusz inspirowany był największymi przebojami utworami grupy. Było to pierwsze od ponad dwudziestu lat publiczne spotkanie wokalistów.

1960-69: Przed powstaniem zespołu

Benny Andersson (ur. 16 grudnia 1946 roku w Sztokholmie) był członkiem popularnego szwedzkiego pop-rockwego zespołu Hep Stars, który wykonywał własne wersje międzynarodowych przebojów. Grupa określana była mianem „szwedzkich Beatlesów”. Andrersson grał na instrumentach klawiszowych oraz pisał kompozycje dla formacji, która zasłynęła dzięki takim piosenkom, jak m.in.: „No Response”, „Sunny Girl”, „Wedding” czy „Consolation”, które w 1966 roku stały się przebojami. Wokalista współpracował również z Lasse Berghagenem, z którym w 1968 roku napisał utwór „Sagan om lilla Sofi”, będący pierwszą piosenką artysty uwzględnioną na szwedzkiej liście przebojów Svensktoppen.

Björn Ulvaeus (ur. 25 kwietnia 1945 roku w Goteborgu) rozpoczął karierę wokalisty i gitarzysty w wieku 18 lat. Zaczął wówczas pisać teksty utworów dla swojego zespołu, The Hootenanny Singers, napisał także kilka tekstów jako solowy artysta. W 1966 roku formacje The Hootenanny Singers i Hep Stars skrzyżowały swe drogi, muzycy zdecydowali się wówczas napisać wspólny utwór – „Isn't It Easy to Say”, nagrany przez członków Hep Stars. Menedżerem zespołu The Hootenanny Singers był Stig Anderson, założyciel wytwórni Polar Music. Producent zauważył duży potencjał we współpracy obu grup i zachęcił ich do dalszego wspólnego komponowania. Obaj zaczęli grywać także z innymi zespołami na scenie aż do 1969 roku, razem napisali i wyprodukowali wiele przebojów, w tym „Sextiotal ljuva” i „Speleman”.

W 1969 roku Andersson napisał utwór „Hej, Clown”, który zgłosił później do szwedzkich eliminacji do 14. Konkursu Piosenki Eurowizji – Melodifestivalen 1969. Chociaż po pierwszym głosowaniu piosenka zajmowała pierwsze miejsce, po ponownym przeliczeniu głosów uplasowała się pozycję niżej. Podczas finału festiwalu Andersson po raz pierwszy Anni-Frid Lyngstad, która również uczestniczyła w stawce konkursowej. Miesiąc później para wzięła ślub. Pod koniec lat sześćdziesiątych zespoły Hep Stars i The Hootenanny Singers zaczęły się rozpadać. W 1970 roku Benny i Björn nagrali swój pierwszy wspólny album, zatytułowany Lycka.

Agnetha Fältskog (ur. 5 kwietnia 1950 roku w Jönköpingu) swoją pierwszą płytę nagrała w wieku 17 lat, została wówczas zauważona przez krytyków muzycznych i uznana za utalentowaną piosenkarkę, kompozytorkę i autorkę tekstów. Na początku swojej kariery nagrywała własne wersje zagranicznych przebojów i wykonywała je podczas tras koncertowych po kraju, razem ze swoimi autorskimi piosenkami. W 1968 roku zgłosiła się do udziału w Melodifestivalen z utworem „Försonade”, jednak został on odrzucony. Podczas nagrywania specjalnego programu telewizyjnego w maju 1969 roku, Fältskog poznała Ulvaeusa, którego poślubiła w dwa lata później.

Anni-Frid (Frida) Lyngstad (ur. 15 listopada 1945 roku w Ballangen) zaczęła swoją karierę wokalną w wieku 13 lat, śpiewała z tanecznymi zespołami i pracowała w ukierunkowanym na jazz kabaretowy. Założyła swój własny zespół Anni-Frid Four. Latem 1967 roku wygrała Narodowy Konkurs Talentu z utworem „En ledig dag”, który później pojawił się na jej albumie kompilacyjnym, zatytułowanym Frida 1967-1972. Pierwszą nagrodą w dorobku wokalistki była możliwość zawarcia kontraktu z wytwórnią EMI oraz występ na żywo w najpopularniejszym szwedzkim programie telewizyjnym, który został udokumentowany i umieszczony na 3,5-godzinnym filmie dokumentalnym o artystce pt. Frida – The DVD. W czasie, gdy Benny Andersson zaczął produkować jej nagrania w 1971 roku, Frida po raz pierwszy trafiła na pierwsze miejsce listy przebojów z utworem „Min egen stad”.

Na początku marcu 1969 roku wzięła udział w Melodifestivalen, gdzie po raz pierwszy spotkała Anderssona. Kilka tygodni później spotkali się ponownie podczas koncertu w południowej Szwecji, wkrótce potem wzięli ślub. We wrześniu 1969 roku małżonek wyprodukował jej singel „Peter Pan”, który był zarazem pierwszą współpracą pomiędzy Anni-Frid, a Benny'em i Björnem, będącymi autorami piosenki. W marcu 1971 roku został wydany debiutancki album wokalistki pt. Frida. Od 1969 do 1973 roku prezentowała się w wielu rewiach i kabaretach w Sztokholmie. Po stworzeniu zespołu w 1975 roku nagrała jeszcze jedną solową płytę pt. Frida Ensam, która zawierała szwedzkie wykonanie przeboju zespołu ABBA – „Fernando”, który stał się ogromnym przebojem w Skandynawii.

Pierwszy wspólny występ na żywo oraz rozpoczęcie Festfolket

Pierwsza próba połączenia talentów wokalistów nastąpiła w kwietniu 1970 roku, kiedy muzycy pojechały razem na wakacje na Cypr. Podczas odpoczynku śpiewali dla przyjemności na plaży, co kończyło się improwizowanymi występami na żywo przed żołnierzami Organizacji Narodów Zjednoczonych stacjonującymi na wyspie. Ulvaeus i Andersson nagrali w tamtym czasie swój pierwszy wspólny album (Lycka), który został wydany we wrześniu. Fältskog i Lyngstad zostały chórzystkami w kilku utworach umieszczonych na płycie. Pomysł założenia zespołu zaowocował własnym scenicznym występem podczas festiwalu Festfolket, organizowanego 1 listopada tego samego roku. Muzycy wykonali wówczas m.in. przebój napisany przez Ulvaeusa i Anderssona – „Hej, Gamle Man”. Kompozycja opowiadała o starym członku Armii Zbawienia, stała się pierwszym przebojem w dorobku zespołu. Nagranie trafiło do piątego miejsca listy sprzedaży oraz do pierwszego miejsca Svensktoppen, utrzymując się w zestawieniu przez 15 kolejnych tygodni. Pierwsza sesja nagraniowa dała wiarę we wspólną produkcję wokalistów, jednak żaden z nich nie był zainteresowany stałą współpracą, koncentrując się na projektach solowych. W maju Agnetha, Björn i Benny wyruszyli razem we wspólną trasę koncertową podczas gdy Anni-Frid koncertowała solowo. Wokalistów połączyła najbardziej sesja nagraniowa, która odbyła się latem.

1970-73: Początki istnienia grupy

Po wydaniu albumu Lycka w 1970 roku, wokaliści planowali wydanie w kraju dwóch kolejnych singli – „Det kan ingen doktor hjälpa” i „Tänk om jorden vore ung”, z wyraźnie podkreślonymi partiami wokalnymi zaśpiewanymi przez Fältskog i Lyngstad. W tym samym czasie Agnetha wydała swoją czwartą płytę studyjną. Menedżer zespołu Stig Anderson był skłonny wejść na rynek międzynarodowy z muzyką Ulvaeusa i Anderssona, przewidział również napisanie ogólnoświatowego przeboju przez jednego z członków duetu.

Pierwszy poważny sukces zespołu przyszedł po wydaniu w marcu 1972 roku przez Benny'ego i Björna singla „She's My Kind of Girl”. Utwór został wydany w Japonii, gdzie trafił do pierwszej dziesiątki listy przebojów. Zespół nagrał w kraju jeszcze dwie piosenki: „En Carousel” (pierwotnie: „Merry-Go-Round”) i „Love Has Its Ways”, który napisali z Koichi Moritem.

Pierwszy przebój jako Björn & Benny, Agnetha & Anni – Frid

W czerwcu 1972 roku Anderson wydał utwór „People Need Love” jako pierwszy singel grupy Björn & Benny, Agnetha & Anni-Frid. Piosenka dotarła do 17. miejsca szwedzkiej listy przebojów i stała się też pierwszym nagraniem, które weszło na amerykańską listę przebojów, sporządzaną przez magazyn Billboard. Zespół zdecydował się wówczas nagrać swój pierwszy wspólny album studyjny, rozpoczynając sesję nagraniową 26 września 1972 roku. Wokalistki zaśpiewały razem w utworze „Nina, Pretty Ballerina”.

„Ring Ring”

W 1973 roku zespół zdecydował się ponownie wystartować w Melodifestivalen, tym razem zgłaszając się do udziału z piosenką „Ring Ring”, nagraną techniką „ściany dźwięku” podczas sesji prowadzonej przez Michael'a B. Tretowa. Angielskie tłumaczenie tekstu utworu napisali Neil Sedaka i Phil Cody. 10 lutego 1973 roku zespół wystąpił w finale eurowizyjnych eliminacji jako jeden z faworytów do wygrania, ostatecznie zajął trzecie miejsce. Po udziale na festiwalu, grupa wydała swój debiutancki album, zatytułowany Ring Ring.

Oficjalna nazwa

Na początku 1973 roku Anderson długo zastanawiał się nad nazwą zespołu, zaczął odnosić się do wokalistów zwrotem ABBA, będącym akronimem utworzony od pierwszych liter ich imion. Pierwsza litera B w logo promocyjnego materiału zespołu w 1976 roku była zapisana lustrzanym odbiciem, które później zostało przyjęte i został zarejestrowanym znakiem towarowym formacji. Po raz pierwszy nowa nazwa grupy została napisana na arkuszu sesji nagraniowej ze Studia Metronom w Sztokholmie z 16 października 1973 roku.

Oficjalne logo ᗅᗺᗷᗅ, wykonane czcionką News Gothic, zostało zaprojektowane przez Rune Söderqvista i umieszczone po raz pierwszy na singlu „Dancing Queen” w sierpniu 1976 roku, a później na wszystkich oryginalnych płytach zespołu. Pomysł oficjalnego logotypu został zaproponowany przez niemieckiego fotografa Wolfganga Heilemanna podczas sesji zdjęciowej do młodzieżowego czasopisma Bravo. Na jednym ze zdjęć każdy członek zespołu trzymał olbrzymi inicjał litery swego imienia, jednak Andersson trzymał swoją tabliczkę do góry nogami.

1973-76: Przełom w karierze

Konkurs Piosenki Eurowizji

Po udziale w eliminacjach Melodifestivalen 1973, Anderson postanowił przygotować utwór, który mógłby zgłosić do selekcji w 1974 roku. Menedżer uznał bowiem, że zarówno krajowe eliminacje, jak i sam Konkursu Piosenki Eurowizji to dobry pomysł na osiągnięcie sukcesu na rynku muzycznym. Pod koniec 1973 roku zespół został zaproszony przez szwedzką telewizję do współpracy nad utworem na 19. Konkurs Piosenki Eurowizji. Spośród wielu kompozycji grupa wybrała utwór „Waterloo”, zachowany w stylu glam rock i wyprodukowany techniką „ściany dźwięku”, zaproponowaną przez Tretowa. W lutym 1974 roku singiel wygrał finał Melodifestivalen, zostając tym samym kompozycją reprezentującą kraj podczas Konkursu Piosenki Eurowizji. W rundzie finałowej imprezy, zespół otrzymał 24 punkty, które zapewniły mu zajęcie pierwszego miejsca w końcowej klasyfikacji. Dzięki wygranej, grupa rozpoczęła trasy koncertowej po Europie oraz zaczęła występować gościnnie w wielu popularnych programach telewizyjnych. Singiel przyniósł zespołowi także międzynarodową rozpoznawalność, trafił na czołowe miejsca na listach przebojów w wielu krajach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Niemczech czy Australii.

Promocja po Konkursie Piosenki Eurowizji

Kolejny singiel zespołu, „Honey, Honey”, trafił do 27. miejsca na amerykańskiej liście przebojów. Podobne opinie pojawiły się po wydaniu singla „So Long”, który nie osiągnął spodziewanego sukcesu komercyjnego.

W listopadzie 1974 roku zespół wyruszył w swoją pierwszą trasę koncertową, która obejmowała występy m.in. w Danii, Zachodnich Niemczech oraz w Australii. Widowiska nie odniosły spodziewanego sukcesu, a wiele biletów się nie sprzedało, dlatego grupa odwołała część występów, wliczając w to koncert w Szwajcarii. Drugi etap trasy koncertowej odbył się w styczniu 1975 roku w Skandynawii. Ich występ w parku rozrywki Gröna Lund w Sztokholmie zgromadził ok. 19 200 widzów.

1976-81: Arrival, The Album, Voulez-Vous, Super Trouper

W październiku 1976 roku na rynku muzycznym ukazał się czwarty album zespołu ABBA, zatytułowany Arrival, który okazał się przełomową płytą w karierze grupy. Wydawnictwo promowały takie przeboje, jak: „Dancing Queen”, „Knowing Me, Knowing You”, „Money, Money, Money”, „That's Me” czy „Fernando”, który znalazł się na nowozelandzkim, australijskim i południowoafrykańskim wydaniu albumu i trafił na pierwsze miejsca list przebojów w 13 krajach (m.in. w Niemczech czy Australii) oraz sprzedał się w ilości ponad 10 milionów egzemplarzy. Tego samego roku zespół odwiedził Polskę, występując w programie Studio 2, a w kolejnym roku wyruszył w trasę koncertową po Australii, którego zapis znalazł się na filmie pt. ABBA The Movie. Produkcja dokumentu połączona była z realizacją materiału na kolejną płytę zespołu, pt. The Album. Album promowały m.in. single „Take a Chance on Me” i „The Name of the Game”.

W listopadzie 1978 roku zespół ABBA odwiedził Japonię, gdzie wystąpił w wielu programach rozrywkowych. Po trasie promocyjnej płyty, grupa zaczęła sesję nagraniową szóstego krążka pt. Voulez-Vous, który utrzymany był w stylu discoi ukazał się 23 kwietnia 1979 roku.

1982: The Visitors, The Singles: The First Ten Years

W sierpniu 1982 roku wydany został ostatni album studyjny w dorobku zespołu – The Visitors, wydany przez wytwórnię PolyGram. Wydawnictwo promowały single: „One of Us”, „Head Over Heels”, „When All Is Said and Done” oraz tytułowy utwór, który nawiązywał do ówczesnej komunistycznej dyktatury Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) wobec innych krajów „demokracji ludowej”. W tym samym roku grupa wystąpiła w programie Express Show, podczas którego zaśpiewała piosenki „Under Attack”, „Cassandra”.

W latach osiemdziesiątych zespół ABBA wyruszył w swoją ostatnią trasę koncertową. Pod koniec kwietnia 1981 roku grupa wystąpiła w programie Dick Cavett meets ABBA, podczas którego wykonała swoje największe przeboje. W styczniu tego samego roku Ulvaeus poślubił Lenę Källersjö, a Stig Anderson świętował swoje 50. urodziny, z okazji których zespół nagrał utwór „Hovas vittne”. Singiel został wydany w 200 winylowych egzemplarzach i rozdany gościom podczas przyjęcia urodzinowego menedżera. Wiosną kolejnego roku rozpoczęła się kolejna sesja nagraniowa zespołu, po której miała odbyć się mała trasa koncertowa. W trakcie sesji wokaliści prowadzili rozmowy dotyczące materiału na nową płytę, które kończyły się sporami, doprowadzając do nagrania jedynie trzech propozycji: „You Owe Me One”, „I Am the City” i „Just Like That”. Andersson i Ulvaeus nie byli usatysfakcjonowani rezultatami i postanowili odstawić prace nad albumem, robiąc sobie przerwę na czas lata. Single „I Am the City” i „Just Like That” nie znalazły się na kompilacji The Singles: The First Ten Years, ponieważ planowano zamieścić je na kolejnym albumie, który jednak nigdy nie został wyprodukowany.

Rozpad

19 listopada 1982 roku zespół ABBA po raz ostatni wystąpił w pełnym składzie podczas szwedzkiego programu Nöjesmaskinen, a 11 grudnia zagrał na scenie w studiu telewizyjnym talk-show The Late, Late Breakfast Show w Sztokholmie. W styczniu 1983 roku Fältskog zaczęła nagrywać materiał na solową płytę, podczas kiedy Lyngstad kilka miesięcy wcześniej wydała album zatytułowany Something's Going On.

Pamięć

W roku rozpadu zespołu ABBA (1983), we Francji wyprodukowano specjalne show Abbacadabra, w którym młodzież wykonała 14 największych przebojów w dorobku grupy. Na początku lat 90. brytyjski zespół Erasure nagrał swoje wersje utworów formacji, trafiając z nimi na pierwsze miejsca list przebojów w 1992 roku. W tym samym roku w Sztokholmie swój koncert zagrał zespół U2, który w trakcie występu złożył hołd szwedzkiemu kwartetowi, zapraszając Björna Ulvaeusa i Benny'ego Anderssona do wspólnego wykonania piosenki „Dancing Queen”. Rok później pojawiła się kolejna wersja płyty - More ABBA Gold: More ABBA Hits, a w 1994 roku wydana została czteropłytowa składanka pt. Thank You for the Music, która zawierała wszystkie przeboje zespołu.

Utwory zespołu ABBA wykonało wielu międzynarodowych artystów: Evan Dando z zespołu The Lemonheads nagrał swoją wersję piosenki „Knowing Me, Knowing You”.

W 1997 roku powstał zespół składający hołd twórczości grupy ABBA - the ABBA Teens, który z czasem zmienił nazwę na A*Teens, by nadać swojej grupie niezależności. Pierwszy album formacji, zatytułowany The ABBA Generation, zawierał nowe wersje przebojów zespołu ABBA.

W 2004 roku wokaliści zagrali gościnnie w specjalnym nagranym mini-filmie zatytułowanym Our Last Video Ever, który został zaprezentowany podczas półfinału 49. Konkursu Piosenki Eurowizji, 30 lat po zwycięstwie zespołu podczas finału imprezy

Dyskografia

Albumy studyjne

  • Ring Ring (1973)
  • Waterloo (1974)
  • ABBA (1975)
  • Arrival (1976)
  • The Album (1977)
  • Voulez-Vous (1979)
  • Super Trouper (1980)
  • The Visitors (1981)

Zobacz też

  • ABBA The Museum
  • Mamma Mia!
  • Mamma Mia! The Movie

Bibliografia

  • Carl Magnus Palm: Bright Lights, Dark Shadows: The Real Story of ABBA. 2001. ISBN 0-7119-8389-5.
  • Andrew Oldham, Tony Calder, Colin Irvin: ABBA: The Name of the Game. 1995. ISBN ISBN 0-283-06232-0.
  • Jean-Marie Potiez: ABBA – The Book. 2000. ISBN ISBN 1-85410-928-6.
  • Carl Joslin Palm: From ABBA to Mamma Mia!. 2004. ISBN ISBN 1-85227-864-1.

TO BE DONE